O Annie O Leżajsk-moje miasto Sylwetki Leżajszczan
Spacerkiem po mieście Leżajsk i okolice
Leżajsk w
obiektywie Lezajsk z
satelity Plan
miasta
Powrót do strony głównej
Ks. Janusz Salamon dyrektor jezuickiego Centrum Kultury i Dialogu w Krakowie we współpracy ze Starostwem Powiatowym w Leżajsku zorganizował w dniach 28-29 listopada 2007 roku warsztaty dla młodzieży w Muzeum Ziemi Leżajskiej.
Projekt zrealizowano w ramach Programu dla Tolerancji - „To, co wspólne - to, co różne” Fundacji im. Stefana Batorego i Fundacji Żydowskiego Życia i Kultury im. Tada Laubego.
Ideą warsztatów było zachęcenie młodzieży ze szkół średnich, do udziału w kole zainteresowań wielokulturową przeszłością Leżajska, co mogłyby stanowić zalążek towarzystwa przyjaźni polsko-żydowskiej czy polsko-izraelskiej na Podkarpaciu.
Zainteresowanie kulturą żydowską i relacjami polsko-żydowskimi ułatwiłoby dialog z młodzieżą żydowską, odwiedzającą Leżajsk w ramach szkolnych wycieczek, dając podwaliny w rozwój przyjaznych relacji międzyludzkich, tak bardzo promowany i upragniony przez Jana Pawła II.
W dwudniowych warsztatach wzięło udział 60 uczniów z Leżajska, Nowej Sarzyny, Lubaczowa.
Warsztaty prowadziło kilkanaście osób z Polski i Izraela, w tym rabin, ksiądz, ocalały z Zagłady, a przede wszystkim młodzi Żydzi, zarówno z Polski, jak i z Izraela, którzy pomogli młodzieży odkryć, że żydowska obecność i kultura żydowska nie jest sprawą zamierzchłej i tragicznej przeszłości, ale jest czymś żywym, różnorodnym, fascynującym i przynależącym do kulturowej tożsamości każdego młodego Polaka.
Swoją niezwykłą historię opowiedział 83-letni p. Józef Noyhauz, urodzony w
Łodzi, więzień łódzkiego getta i Oświęcimia, od 1946 roku obywatel Izraela,
bohater izraelskiej wojny wyzwoleńczej. Mówiący piękną polszczyzną Pan Józef
jest postacią niezwykłą, od lat zaangażowaną w przybliżanie młodzieży
izraelskiej tego, co w historii polskich Żydów było niezwykłe i piękne.
Pan Józef przyjechał na warsztaty w towarzystwie swojego 21-letniego wnuka, Aviva, który właśnie ukończył służbę wojskową w elitarnych jednostkach izraelskich.
Pan Bogumił Pempuś, nauczyciel historii, znawca i miłośnik Ziemi Leżajskiej,
bardzo zasłużony dla budowania dobrej atmosfery wokół chasydzkiego ruchu
pielgrzymkowego w Leżajsku opowiedział historię grodziskiego Żyda Gellera, który
urodził się w 1914, wyemigrował w poszukiwaniu pracy w okresie kryzysu
gospodarczego do Antwerpii, gdzie pracował w szlifierni diamentów. Gdy wybuchła
wojna brał udział w obronie Francji, za co został odznaczony krzyżem wojennym.
Dzisiaj jest prezesem kombatantów żydowskich we Francji. Zatęsknił do rodzinnych
stron, do swoich korzeni i gdy przeszedł na emeryturę, przyjechał do Grodziska.
Zestawił swoje życie w formie obrazów. Jest autorem ok. 80 obrazów, które
wystawiane były w wielu galeriach –Paryżu, Londynie, Jerozolimie. Pan Bogusław
interpretując obrazy, przedstawił nam życie Żydów w małej galicyjskiej wiosce,
jaką było Grodzisko Dolne.
Anna Ordyczyńska przedstawiła w formie prezentacji multimedialnej istniejące
relacje polsko-żydowskie w wielokulturowym Leżajsku. Przedstawiła sylwetki Żydów
i Polaków, którzy w okresie międzywojennym, mimo różnic narodowościowych,
religijnych i kulturowych żyli w zgodzie, wspierali się w trudnych sytuacjach
życiowych. Nakreśliła, jak wyglądało życie społeczne i religijne leżajskich
Żydów. Przedstawiła historie Żydów ukrywanych przez polskie rodziny oraz
historie Polaków ukrywających Żydów w czasie II Wojny Światowej.
Miriam Gonczarska i Beata Gładyś z warszawskiej Żydowskiej Gminy Wyznaniowej,
opowiedziały o obecnym renesansie życia żydowskiego w Polsce, zwłaszcza o
młodych polskich Żydach odkrywających wiarę i kulturę swoich przodków.
Opowiadały o judaizmie, jego historii i tradycji, o celebrowaniu świąt i
obyczajów żydowskich (m.in. Szabat, Chanuka, Sukkot, Purim).
Rabin Maciej Pawlak, dyrektor Zespołu Szkół Lauder-Morasha w Warszawie zapoznał
nas z żydowską duchowością. Wyjaśniał zainteresowanej młodzieży pojęcia związane z
Torą zawierającą 613 przykazań, po hebrajsku nazywanych micwot. Tora, czyli
Pięcioksiąg- spisany ręcznie na białym, wykonanym z jagnięcej skóry zwoju.
Odpowiadał także na licznie zadawane pytania związane z wyglądem, strojem i
zachowaniami podczas modlitwy chasydów przyjeżdżających na grób cadyka
Elimelecha w Leżajsku.
Henryk Halkowski
(Żydowska Gmina Wyznaniowa w Krakowie), znany żydowski gawędziarz z krakowskiego
Kazimierza i autor książek o chasydach, przybliżył młodzieży sławną w całym
świecie postać leżajskiego cadyka Elimelecha.
W czasie wizyty przy grobie (ohelu) Elimelecha, Tomasz Ordyczyńska wyjaśniał,
dlaczego pobożni Żydzi pielgrzymują do Leżajska, opowiedział o interesującej
rozmowie z potomkiem cadyka Elimelecha z VI pokolenia w linii prostej, o swojej
babci Janinie Ordyczyńskiej, która przez wiele lat opiekowała się ohelem.
Wielkim zainteresowaniem cieszyła się mykwa do rytualnego obmycia ciała przed
modłami, którą pokazał uczestnikom warsztatów pan Henryk Ślanda.
Znany polski badacz cmentarzy i nagrobków żydowskich, Jacek Proszyk, objaśniał
żydowską symbolikę nagrobną, co pozwoliło młodzieży w czasie wizyty na kirkucie
dostrzec, że także ten żydowski cmentarz jest świadectwem głębokiej wiary i
bogatego duchowego świata ludzi, dla których Leżajsk był mała ojczyzną.
Paweł Hoły z Zakopanego zaprezentował nam zdjęcia z dwukrotnego pobytu w Izraelu,
przedstawiając relacje polsko-żydowskie z perspektywy Polaka .
Benyamin Jakovian - opowiadał jak wyglądają relacje polsko-żydowskie z perspektywy
Żyda urodzonego w Iranie, a studiującego teatrologię w Warszawie. Podzielił się swoim obrazem Polski, swoim
sentymentem do Polski i pragnieniem życia w przyjaźni z Polakami.
Strona utworzona: 2007-12-01
Aktualizacja strony: 2010-07-15
